Nhận diện sớm các rối loạn sức khỏe tâm thần

Lo lắng trước những thay đổi bất thường của bản thân, chị T. đến Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh để được thăm khám chuyên sâu. Qua khai thác tiền sử bệnh, tìm hiểu các vấn đề trong cuộc sống và đánh giá các biểu hiện tâm lý, bác sĩ xác định chị bị rối loạn về sức khỏe tâm thần và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Trường hợp của chị T. không phải cá biệt. Thời gian gần đây, Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh tiếp nhận nhiều người đến khám với các biểu hiện liên quan đến sức khỏe tâm thần như lo âu, trầm cảm, rối loạn cảm xúc, rối loạn hành vi…

Bác sĩ CKI Nguyễn Ngọc Quý - Trưởng khoa Khám bệnh - Cấp cứu, Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh cho biết: "Điều đáng lưu ý là nhiều trường hợp khởi phát bằng những triệu chứng rất nhẹ nên người bệnh thường bỏ qua. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ mất ngủ, hồi hộp, căng thẳng, cơ thể mệt mỏi hoặc xuất hiện những cơn khó thở nhẹ. Do nghĩ đây chỉ là biểu hiện nhất thời, nhiều người không đi khám chuyên khoa. Khi tình trạng kéo dài, bệnh có thể diễn biến nặng hơn, ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe và cuộc sống”.

Không chỉ ở người trưởng thành, các vấn đề sức khỏe tâm thần còn có thể xuất hiện ở nhiều nhóm tuổi. Ở trẻ em, những dấu hiệu như thay đổi hành vi, khó hòa nhập, áp lực học tập, rối loạn cảm xúc hoặc biểu hiện nghi ngờ tự kỷ cần được quan tâm, đánh giá sớm. Ở người cao tuổi, suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, thay đổi cảm xúc cũng cần được theo dõi và thăm khám khi các triệu chứng kéo dài.

Thực tế này được thể hiện rõ qua hoạt động khám sàng lọc các rối loạn tâm thần trong cộng đồng được Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh triển khai tại 12 xã, phường trong tháng 8/2026. Người dân được thăm khám, kiểm tra, đánh giá toàn diện, kết hợp các bài trắc nghiệm tâm lý chuyên sâu. Qua sàng lọc, bệnh viện phát hiện 299 trường hợp có các rối loạn về sức khỏe tâm thần. Các biểu hiện được ghi nhận khá đa dạng, từ mất ngủ kéo dài, lo âu, trầm cảm đến suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi; dấu hiệu tự kỷ, áp lực học đường ở trẻ em…

Con số này cho thấy các vấn đề về sức khỏe tâm thần không hiếm gặp trong cộng đồng. Đồng thời, việc phát hiện nhiều trường hợp qua sàng lọc cũng phần nào phản ánh nhận thức của người dân về lĩnh vực này còn hạn chế.

Xóa bỏ mặc cảm, chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ

Theo bác sĩ CKI Lê Thị Quỳnh Nga - Trưởng khoa Cấp tính nữ, Bệnh viện Sức khỏe Tâm thần Hà Tĩnh, một trong những nguyên nhân khiến người bệnh đến viện muộn là sự chủ quan. Bên cạnh đó, rào cản lớn hơn là tâm lý mặc cảm, tự ti của chính người bệnh và gia đình khi nhắc đến các vấn đề sức khỏe tâm thần. Nhiều người vẫn mặc định bệnh tâm thần là những trường hợp có biểu hiện la hét, kích động, quấy phá hoặc mất kiểm soát hành vi.

Trong khi đó, sức khỏe tâm thần bao gồm phạm vi rộng hơn rất nhiều. Những rối loạn về giấc ngủ, lo âu, trầm cảm, cảm xúc, hành vi… cũng cần được quan tâm và điều trị đúng cách. Việc trì hoãn thăm khám không chỉ khiến người bệnh kéo dài tình trạng khó chịu, suy giảm chất lượng cuộc sống mà còn có thể làm bệnh tiến triển, ảnh hưởng đến khả năng học tập, lao động và các mối quan hệ gia đình, xã hội.

Các bác sĩ Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh khuyến cáo, khi có những thay đổi kéo dài về giấc ngủ, cảm xúc, suy nghĩ hoặc hành vi, thường xuyên lo âu, buồn bã, căng thẳng, mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích, trí nhớ suy giảm hoặc gặp khó khăn trong học tập, công việc và giao tiếp, thay vì tự chịu đựng, tự tìm cách điều trị người dân nên tìm đến cơ sở y tế để được đánh giá chính xác. Việc thăm khám chuyên khoa không đồng nghĩa với việc người bệnh mắc “bệnh tâm thần” theo cách hiểu phiến diện mà là bước cần thiết để xác định nguyên nhân, mức độ rối loạn và có hướng hỗ trợ phù hợp.